LEADER Ηρακλείου 2026–2027: Επιχορήγηση έως 80% για επενδύσεις έως 400.000€

⬢ Δικαιούχοι της Δράσης

Η πρόσκληση απευθύνεται σε φυσικά πρόσωπα, υφιστάμενα ή υπό ίδρυση νομικά πρόσωπα, καθώς και σε επιλεγμένους ιδιωτικούς, συλλογικούς ή τοπικούς φορείς, ανάλογα με την υπο-παρέμβαση.

1. Υφιστάμενες επιχειρήσεις

Επιχειρήσεις που σχεδιάζουν επέκταση, εκσυγχρονισμό ή μετεγκατάσταση με ταυτόχρονο εκσυγχρονισμό επιλέξιμης δραστηριότητας.

2. Νέες ή υπό ίδρυση επιχειρήσεις

Φυσικά πρόσωπα και υπό ίδρυση νομικά πρόσωπα μπορούν, υπό όρους, να προτείνουν νέα δραστηριότητα. Για υπό ίδρυση νομικά πρόσωπα απαιτούνται σχέδιο καταστατικού και τα προβλεπόμενα στοιχεία των συμμετεχόντων.

3. Ειδικές κατηγορίες δικαιούχων

Για τις μονάδες οικοτεχνίας, δικαιούχοι είναι μόνο κατά κύριο επάγγελμα αγρότες όπου το ορίζει η πρόσκληση. Στις δράσεις εκπαίδευσης ισχύουν ειδικά κριτήρια φορέων και εγκατάστασης, ενώ οι συνεργασίες απαιτούν τουλάχιστον πέντε μέλη στη δράση 7.1 ή τρία μέλη στη δράση 7.3.

Για τις πράξεις κρατικών ενισχύσεων ισχύουν οι ειδικοί όροι μεγέθους επιχείρησης και σώρευσης. Δεν γίνονται δεκτοί φορείς που εμπίπτουν στους αποκλεισμούς της πρόσκλησης, όπως περιπτώσεις πτώχευσης ή εκκαθάρισης.

⬢ Περιοχές Εφαρμογής

Η πρόσκληση καλύπτει επιλεγμένες δημοτικές και τοπικές κοινότητες των Δήμων Αρχανών–Αστερουσίων, Βιάννου, Γόρτυνας, Ηρακλείου, Μαλεβιζίου, Μινώα Πεδιάδας, Φαιστού και Χερσονήσου. Οι περιοχές περιγράφονται αναλυτικά στον Πίνακα 1 της επίσημης πρόσκλησης (σελ. 6–16).

Ειδικά για τη Δημοτική Κοινότητα Ηρακλείου, αναφέρονται οι οικισμοί Αγία Ειρήνη, Αθάνατοι, Βλυχιά, Γούρναι, Δρακουλιάρης, Κνωσός, Λοφούπολη, Μαραθίτης, Σέμελη και Φοινικιά, με ειδικές αντιστοιχίσεις για την υποβολή.

Προσοχή: Η ένταξη μιας κοινότητας στον γενικό Πίνακα 1 δεν σημαίνει ότι όλες οι υπο-παρεμβάσεις εφαρμόζονται σε αυτήν. Ειδικά οι τουριστικές και οι υπηρεσιακές δραστηριότητες έχουν σημαντικές επιπλέον εξαιρέσεις.

⬢ Επιλέξιμες Κατηγορίες Επενδύσεων

Η πρόσκληση περιλαμβάνει έξι βασικές υπο-παρεμβάσεις επιχειρηματικών επενδύσεων:

1. Μεταποίηση γεωργικών προϊόντων (1.1)

Τυροκομεία, τυποποίηση λαδιού, κρασιού και μελιού, συσκευαστήρια, αρωματικά φυτά, παρασκευή χυμών, μαρμελάδων και άλλων γεωργικών προϊόντων. Για τα ελαιουργεία επιλέγεται μόνο εκσυγχρονισμός με μετατροπή σε ελαιουργείο δύο φάσεων.

Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός: 400.000€ — Επιχορήγηση: 65%.

2. Μεταποίηση σε μη γεωργικά προϊόντα (1.2)

Μεταποιητικές μονάδες που αξιοποιούν γεωργικές πρώτες ύλες για προϊόντα εκτός Παραρτήματος Ι. Για πυρηνελαιουργεία επιτρέπεται μόνο εκσυγχρονισμός και περιβαλλοντική αναβάθμιση.

Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός: 300.000€ — Επιχορήγηση: 65%.

3. Βιοτεχνία και χειροτεχνία (1.4)

Εργαστήρια κεραμικής, υφαντικής, ξυλογλυπτικής, μετάλλου, πέτρας, δέρματος, κοσμημάτων, καθώς και φούρνοι, ζαχαροπλαστεία, έτοιμα γεύματα και άλλα είδη μετά την πρώτη μεταποίηση.

Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός: 300.000€ — Επιχορήγηση: 65%.

4. Τουριστικές επιχειρήσεις (1.5)

Τουριστικά καταλύματα, εστιατόρια, παραδοσιακές ταβέρνες, επισκέψιμες αγροκτηνοτροφικές μονάδες και δραστηριότητες εναλλακτικού/θεματικού τουρισμού. Ισχύουν αυστηροί γεωγραφικοί περιορισμοί και οικοδομική άδεια για νέα καταλύματα.

Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός: 300.000€ — Επιχορήγηση: 65%.

5. Επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών (1.6)

Ιατρικές, νοσηλευτικές, τεχνικές, γεωτεχνικές και λογιστικές υπηρεσίες, τοπικό λιανεμπόριο, δομές δημιουργικής απασχόλησης, παιδικοί σταθμοί, φροντίδα ηλικιωμένων, ωδεία και άλλα τοπικά επαγγέλματα.

Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός: 70.000€ — Επιχορήγηση: 65%.

6. Εξοικονόμηση ενέργειας, νερού και κυκλική οικονομία (1.7)

Ενεργειακή αναβάθμιση επιχειρήσεων, επαναχρησιμοποίηση νερού, αξιοποίηση βιοαποβλήτων, κομποστοποίηση και εφαρμογές κυκλικής οικονομίας. Μη συναφείς με εξοικονόμηση δαπάνες δεν μπορούν να υπερβαίνουν το προβλεπόμενο όριο 10% όπου ισχύει.

Ανώτατος επιλέξιμος προϋπολογισμός: 300.000€ — Επιχορήγηση: 80%.

Άυλες πράξεις: Στις παραπάνω επιχειρηματικές υπο-παρεμβάσεις η πρόσκληση αναφέρει όριο 20.000€ όταν πρόκειται για αποκλειστικά άυλες πράξεις. Για τις μη μικρές επιχειρήσεις των υπο-παρεμβάσεων 1.4–1.6 ο Πίνακας Παραρτήματος ΙΙ προβλέπει διαφοροποιημένο ποσοστό 60%, όπου εφαρμόζεται.

⬢ Εκπαίδευση, Συνεργασίες και «Έξυπνα Χωριά»

Σε αντίθεση με μια αμιγώς επενδυτική πρόσκληση, το LEADER Ηρακλείου περιλαμβάνει τέσσερις πρόσθετες υπο-παρεμβάσεις για κατάρτιση και συνεργασία:

Εκπαίδευση στον δευτερογενή τομέα (2.2)

Επιμόρφωση τοπικού πληθυσμού για μεταποίηση/παραγωγικές δραστηριότητες. Ενίσχυση 100%, μέγιστο έργο 20.000€ βάσει απλοποιημένου κόστους.

Εκπαίδευση στον τριτογενή τομέα (2.3)

Κατάρτιση για τουρισμό, εμπόριο, υπηρεσίες και σχετικές δεξιότητες. Ενίσχυση 100%, μέγιστο έργο 20.000€ βάσει απλοποιημένου κόστους.

Συνεργασία μικρών τοπικών επιχειρήσεων (7.1)

Σχήματα τουλάχιστον 5 επιχειρήσεων για clusters, κοινές δράσεις, κοινή χρήση πόρων και κοινά προϊόντα. Ενίσχυση 90%, με προϋπολογισμό από τη σχετική μελέτη απλοποιημένου κόστους.

Έξυπνα Χωριά – Smart Villages (7.3)

Σχήματα τουλάχιστον 3 φορέων για σχεδιασμό ολοκληρωμένων τοπικών παρεμβάσεων, με σύμφωνο συνεργασίας. Ενίσχυση 100%, με τους ειδικούς όρους του οδηγού.

Σημείωση: Τα ποσά δημόσιας δαπάνης που δεσμεύονται ανά δράση δεν ταυτίζονται πάντοτε με το ανώτατο επιλέξιμο κόστος κάθε πρότασης. Για τις συνεργασίες απαιτείται έλεγχος του ειδικού οδηγού απλοποιημένου κόστους.

⬢ Επιλέξιμες Δαπάνες

Οι επιχορηγούμενες δαπάνες, ανάλογα με την υπο-παρέμβαση, περιλαμβάνουν ενδεικτικά:

• Παραγωγικό και μηχανολογικό εξοπλισμό και λοιπό εξοπλισμό επιχειρήσεων.

• Κτίρια, εγκαταστάσεις και διαμόρφωση περιβάλλοντος χώρου.

• Μελέτες και έρευνες αγοράς που συνδέονται με την επένδυση.

• Τεχνική υποστήριξη για την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου.

• Αγορά γης, όπου επιτρέπεται, καθώς και ειδικές δαπάνες εκπαίδευσης και συνεργασίας σύμφωνα με τους αντίστοιχους οδηγούς.

Ελέγχεται το εύλογο κόστος, οι προσφορές, οι κτιριακές εργασίες και ο χρόνος πραγματοποίησης των δαπανών. Η περίοδος επιλεξιμότητας αρχίζει την 01/01/2023, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι επιλέξιμες ήδη ολοκληρωμένες επενδύσεις.

⬢ Ιδιαίτερες Προϋποθέσεις για Τουριστικά Καταλύματα

Η πρόσκληση περιλαμβάνει ειδικούς περιορισμούς που πρέπει να εξεταστούν πριν από την εκπόνηση επενδυτικού σχεδίου:

• Νέα καταλύματα: Η ίδρυση υποδομών διανυκτέρευσης επιτρέπεται μόνο σε επιλέξιμες ορεινές περιοχές του Πίνακα 1, με ρητή εξαίρεση της Τ.Κ. Βασιλειών και του οικισμού Σταλίδας της Δ.Κ. Μοχού. Για την ίδρυση απαιτείται οικοδομική άδεια.

• Εκσυγχρονισμός / επέκταση καταλυμάτων: Επιτρέπεται στην περιοχή παρέμβασης, με ειδικούς αποκλεισμούς: στον Δήμο Ηρακλείου οι κατονομαζόμενοι οικισμοί Ηρακλείου, Βασιλειές, Σκαλάνι, Νέα Αλικαρνασσός και Καλλιθέα· στον Δήμο Χερσονήσου ο Λιμένας Χερσονήσου, η Χερσόνησος, τα Μάλια και η Σταλίδα· στον Δήμο Μαλεβιζίου η Δ.Κ. Γαζίου.

• Εστίαση: Για ίδρυση ή εκσυγχρονισμό εφαρμόζονται οι παραπάνω ειδικοί γεωγραφικοί αποκλεισμοί. Οι λοιπές τουριστικές δραστηριότητες εξετάζονται σύμφωνα με τους ειδικούς όρους κάθε ΚΑΔ.

• Επισκέψιμες αγροκτηνοτροφικές μονάδες: απαιτείται σύνδεση με τις διαδρομές «ΟΡΕΑ ΚΡΗΤΗ» ή «LOCAL TOUR» και τήρηση των προβλεπόμενων προδιαγραφών.

Προσοχή: Η επιλεξιμότητα του τουριστικού σχεδίου ελέγχεται με βάση τον ακριβή οικισμό και γεωγραφικό κωδικό, όχι μόνο τον Δήμο. Ισχύουν επίσης οι νόμιμες τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές.

⬢ Σημαντικοί Όροι του Οδηγού

Στην πρόσκληση προβλέπονται, μεταξύ άλλων, οι εξής ουσιαστικοί όροι:

• Υποχρεωτική κατανομή 10%: Στις υπο-παρεμβάσεις 1.1, 1.2, 1.4 και 1.5 τουλάχιστον το 10% των δαπανών πρέπει να αφορά προστασία περιβάλλοντος, εξοικονόμηση ενέργειας/νερού ή/και καινοτομία, όπως ειδικά περιγράφεται στην πρόσκληση.

• Ελαιουργεία: επιτρέπεται μόνο εκσυγχρονισμός για μετατροπή σε ελαιουργεία δύο φάσεων. Για πυρηνελαιουργεία μόνο εκσυγχρονισμός και περιβαλλοντική αναβάθμιση.

• ΒΙΠΕ Ηρακλείου: στην περιοχή της Καλλιθέας αποκλείεται από τις υπο-παρεμβάσεις μεταποίησης/βιοτεχνίας 1.1, 1.2, 1.4 σύμφωνα με τη γεωγραφική εξαίρεση της πρόσκλησης.

• Υπηρεσίες και πράσινη υπο-παρέμβαση: εξαιρούνται οι Δ.Κ. Νέας Αλικαρνασσού και Τ.Κ. Καλλιθέας για τις δράσεις 1.6 και 1.7.

• Ιδιωτικές υπηρεσίες (1.6): έχουν ειδικό ανώτατο όριο 70.000€ ανά επιλέξιμο επενδυτικό σχέδιο, όχι 300.000€.

• Συμμόρφωση ΑμεΑ: στις επενδύσεις προβλέπεται προσβασιμότητα όπου απαιτεί το εφαρμοστέο πλαίσιο.

• Ήδη ολοκληρωμένες πράξεις: δεν είναι επιλέξιμες εάν είχαν ολοκληρωθεί πριν την αίτηση. Απορρίπτονται επίσης όταν το υπολειπόμενο φυσικό και οικονομικό αντικείμενο είναι κάτω από το 10% του αιτούμενου προϋπολογισμού.

• Ίδρυση ήδη λειτουργούσας επιχείρησης: δεν είναι επιλέξιμη ως ίδρυση εφόσον υπάρχει ήδη άδεια λειτουργίας ή άλλο στοιχείο λειτουργίας της επένδυσης.

• Καθεστώς de minimis: στις υπο-παρεμβάσεις που το εφαρμόζουν ισχύουν οι κανόνες σώρευσης ενισχύσεων, με γενικό όριο 300.000€ ανά ενιαία επιχείρηση σε περίοδο τριών ετών. Δραστηριότητες των τομέων ΚΑΔ 01 και 03 εξαιρούνται στις αντίστοιχες υπο-παρεμβάσεις.

• Χρηματοδότηση ίδιου αντικειμένου: δεν επιτρέπεται διπλή χρηματοδότηση. Απαιτείται τεκμηρίωση της ιδιωτικής συμμετοχής και των επιλέξιμων δαπανών.

⬢ Ποσοστό Δημόσιας Χρηματοδότησης

65% για τις βασικές επιχειρηματικές κατηγορίες μεταποίησης (1.1 και 1.2), βιοτεχνίας (1.4), τουρισμού (1.5) και υπηρεσιών (1.6) για πολύ μικρές/μικρές επιχειρήσεις. 80% για την ειδική πράσινη υπο-παρέμβαση (1.7). Για εκπαίδευση και συνεργασία προβλέπονται ενισχύσεις 90%–100%, ανάλογα με τη δράση.

Ενδεικτικά, μια επιλέξιμη επένδυση 300.000€ με επιχορήγηση 65% αντιστοιχεί σε δημόσια ενίσχυση 195.000€ και ιδιωτική συμμετοχή 105.000€. Για την παροχή υπηρεσιών ισχύει το ειδικό όριο επένδυσης των 70.000€.

Η δημόσια δαπάνη των 2.404.000€ κατανέμεται ενδεικτικά ως εξής:

Η ΟΤΔ διατηρεί τη δυνατότητα ανακατανομής/επικαιροποίησης των ποσών με τις προβλεπόμενες εγκρίσεις. Η κατανομή αυτή αφορά το συνολικό ποσό δημόσιας δαπάνης ανά υπο-παρέμβαση και όχι το μέγιστο ποσό επιχορήγησης κάθε δικαιούχου.

⬢ Αξιολόγηση και Προετοιμασία Φακέλου

Η επιλογή των επενδυτικών σχεδίων γίνεται με συγκριτική αξιολόγηση και βαθμολόγηση ανά υπο-παρέμβαση. Απαραίτητος είναι ο έλεγχος ΚΑΔ, τοποθεσίας, αδειοδοτήσεων και οικονομικής βιωσιμότητας πριν από την υποβολή.

• Έλεγχος τοποθεσίας σε επίπεδο κοινότητας/οικισμού και ειδικού καθεστώτος της υπο-παρέμβασης.

• Έλεγχος επιλέξιμου ΚΑΔ, ιδιότητας δικαιούχου, μεγέθους επιχείρησης και προηγούμενων ενισχύσεων.

• Τεχνική και αδειοδοτική ωριμότητα, ιδίως σε τουριστικά καταλύματα.

• Ρεαλιστικός προϋπολογισμός, τεκμηριωμένες προσφορές και χρηματοδοτική κάλυψη ιδιωτικής συμμετοχής.

• Συμβολή στην τοπική οικονομία, απασχόληση, περιβάλλον, καινοτομία και τα ειδικά κριτήρια επιλογής.

• Ορθή σύνταξη της μελέτης βιωσιμότητας και των λοιπών δικαιολογητικών.

• Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του ΟΠΣΚΕ. Δεν γίνεται δεκτή υποβολή σε φυσικό φάκελο.

• Έναρξη: 12 Νοεμβρίου 2026, ώρα 13:00.

• Λήξη: 27 Ιανουαρίου 2027, ώρα 15:00.

Η διαθέσιμη δημόσια δαπάνη των 2.404.000€ κατανέμεται ενδεικτικά ανά υπο-παρέμβαση και μπορεί να επικαιροποιηθεί από την ΟΤΔ, σύμφωνα με τους όρους της πρόσκλησης.

Συχνές ερωτήσεις